W dzisiejszych czasach, kiedy tempo życia staje się coraz szybsze, a codzienne wyzwania coraz większe, pojawia się coraz większe zainteresowanie tym, co stanowi o prawdziwym szczęściu i dobrostanie. Gałąź psychologii pozytywnej, która zaczęła się rozwijać pod koniec XX wieku, stawia sobie za cel zrozumienie i zbadanie źródeł dobrego samopoczucia, satysfakcji życiowej oraz spełnienia. Jednym z pionierów tej dziedziny był Martin Seligman, który zwrócił uwagę na dysproporcję między badaniami nad zaburzeniami psychicznymi a naszą wiedzą o tym, co pozwala ludziom osiągnąć pełnię własnego potencjału.
Psychologia pozytywna nie ogranicza się do prostego pozytywnego myślenia, ale zachęca do konstruktywnych działań, które mają na celu odkrywanie nowych wartości w życiu. Zwraca ona uwagę zarówno na ludzkie słabości, jak i mocne strony, dążąc do poprawy jakości życia zwykłych ludzi. Celem tej gałęzi psychologii jest więc wypełnienie luk w całościowym postrzeganiu człowieka oraz pomoc w pełnym wykorzystaniu jego potencjału.
Jak nauka definiuje szczęście
Psychologia pozytywna koncentruje się na zdrowiu i dobrym samopoczuciu, promując rozwój osobisty i samorealizację. Martin Seligman, twórca tej dziedziny, uważa, że opiera się ona na tym, co nadaje życiu sens. Badacze analizują czynniki sprawiające, że ludzie są szczęśliwi, doceniając to, co dobre. Według WHO, zdrowie to nie tylko brak choroby, ale pełen dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Psychologia pozytywna bada procesy wpływające na stan psychiczny człowieka, koncentrując się na rozwijaniu mocnych stron i budowaniu zalet.
W psychologii pozytywnej, narzędziem do mierzenia poziomu dobrostanu może być Oksfordzka Skala Szczęścia, która zawiera pytania dotyczące subiektywnej oceny szczęścia, postrzegania siebie i otaczającego świata, poczucia kontroli nad życiem oraz organizacji czasu. Czynniki wpływające na szczęście, według literatury, odnoszą się do zdrowia, relacji oraz pracy.
Psychologia pozytywna skupia się na zrozumieniu i definiowaniu szczęścia oraz przewidywaniu czynników wpływających na radość, oraz dostarcza narzędzi służących do pomiaru dobrostanu psychicznego. Elementy takie jak sprawczość oraz skupienie na teraźniejszości mogą pomóc w osiągnięciu szczęścia.
Rola relacji międzyludzkich
Nawiązywanie i utrzymywanie bliskich relacji międzyludzkich odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu poczucia szczęścia. Badania pokazują, że jakość naszych więzi emocjonalnych z najbliższymi jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na nasze ogólne poczucie dobrostanu.
Osoby, które utrzymują silne więzi społeczne z rodziną i przyjaciółmi, częściej doświadczają pozytywnych emocji oraz mają większe poczucie spełnienia i satysfakcji z życia. Relacje te pomagają zaspokajać nasze podstawowe potrzeby psychologiczne, takie jak poczucie bezpieczeństwa, przynależności i akceptacji.
Wręcz przeciwnie, samotność i brak bliskich relacji są związane z gorszym stanem zdrowia fizycznego i psychicznego. Badania wskazują, że osamotnienie może prowadzić do nasilenia chorób serca, cukrzycy, a nawet skrócenia średniej długości życia. Wynika to między innymi z negatywnego wpływu samotności na nasze nawyki zdrowotne, takie jak niezdrowe odżywianie, palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu.
Dlatego też, budowanie i pielęgnowanie relacji a szczęście jest kluczowe dla naszego emocje pozytywne i ogólnego dobrostanu. Poświęcanie czasu na bliskie więzi z innymi ludźmi to inwestycja, która zwraca się w postaci większego poczucia spełnienia, radości i satysfakcji z życia.
Przykłady nawyków szczęśliwych ludzi
Szczęśliwi ludzie często praktykują konkretne nawyki, które przyczyniają się do ich dobrostanu. Jednym z nich jest regularna aktywność fizyczna. Badania dowodzą, że ćwiczenia pomagają w utrzymaniu pozytywnego nastroju poprzez uwalnianie endorfin. Praktykowanie wdzięczności to kolejny ważny nawyk – według twórcy psychologii pozytywnej, Martina Seligmana, wdzięczność pozwala doświadczać większej ilości pozytywnych emocji, ogranicza narażenie na stres i depresję oraz pomaga radzić sobie z wyzwaniami życiowymi.
Szczęśliwi ludzie dbają również o relacje społeczne – badania pokazują, że osoby utrzymujące bliskie kontakty z rodziną i przyjaciółmi, są bardziej zadowolone i mają dłuższą perspektywę życia. Praktykowanie mindfulness, czyli uważności i obecności w danym momencie, to kolejny czynnik przyczyniający się do poczucia szczęścia. Ponadto, zrównoważony tryb życia i dbałość o siebie, np. poprzez regulację czasu pracy i odpoczynku, również mają kluczowe znaczenie.
Jak pokazują badania, nawyki szczęśliwych ludzi obejmują również takie elementy, jak posiadanie celów, cieszenie się drobiazgami, wyrażanie emocji czy akceptacja zmian. Inwestycja w siebie, swój rozwój i budowanie bliskich relacji może zatem znacząco wpłynąć na poczucie szczęścia i dobrostanu.
Trendy w badaniach nad szczęściem
Najnowsze badania nad szczęściem koncentrują się na trzech kluczowych obszarach: wpływie genetyki na poziom zadowolenia z życia, relacji między materializmem a poczuciem szczęścia oraz związkach między dobrostanem psychicznym a zdrowiem fizycznym. Naukowcy coraz częściej wykorzystują nowoczesne metody neuroobrazowania, aby zbadać procesy mózgowe związane z doświadczaniem pozytywnych emocji.
Badania przeprowadzone w Norwegii wykazały, że od 33 do 50 procent różnic w odczuwaniu szczęścia wynika z genów. Oznacza to, że choć genetyka może mieć duży wpływ na nasz poziom szczęścia, nie jest ona jedynym czynnikiem determinującym. Równie istotną rolę odgrywa sposób, w jaki podchodzimy do życia i kształtujemy swoje nawyki.
Interesującym trendem są także badania nad związkiem między materializmem a poczuciem szczęścia. Okazuje się, że dążenie do gromadzenia dóbr materialnych nie przekłada się na trwałe poczucie zadowolenia. Zamiast tego, naukowcy wskazują, że takie czynniki jak głębokie relacje międzyludzkie, poczucie sensu i zaangażowanie w działania na rzecz innych mają kluczowe znaczenie dla naszego dobrostanu.
